Ms Hà

Ms Việt Anh

Số điện thoại hotline

090.211.5485

DANH MỤC TOURS
Văn hóa

Lễ hội Xíp xí của người Thái ở Tây Bắc

Lễ hội Xíp xí của người Thái ở Tây Bắc

Lễ hội Xíp xí hay Tết xíp xí của người Thái, người Kháng tại vùng Tây Bắc, nhằm thể hiện tình yêu quê hương, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình và nhớ công ơn người khai phá tạo mường, lập bản.



Lễ hội Xíp xí hay Tết xíp xí của người Thái, người Kháng tại vùng Tây Bắc. Một phong tục giống như lễ rằm tháng 7 âm lịch của người Kinh, thể hiện tình yêu quê hương, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình và nhớ công ơn người khai phá tạo mường, lập bản và ăn uống, vui chơi văn hóa văn nghệ. Theo quan niệm người Thái, người chết thì hồn bay về trời. Cuộc sống nơi trần gian của con người được tổ tiên, thần sông, thần núi che chở nên họ rất coi trọng thờ cúng. Tập tục sinh hoạt và yếu tố sản xuất là cơ sở hình thành nên quan niệm về Tết Xíp Xí ngày 14 tháng 7 âm lịch.

nguoi-thai.jpg
Người Thái trắng ở Tây Bắc

Khởi nguồn Lễ hội Xíp xí hay Tết xíp xí


Dân tộc Thái ở Tây Bắc được chia thành 2 ngành: Thái đen và Thái trắng. Mỗi ngành đều có những ngày lễ tết mang phong tục, bản sắc độc đáo riêng biệt. Theo quan niệm của người Thái trắng, Tết “Xíp xí” là ngày con cháu hướng về tổ tiên. Đồng thời, là dịp người lớn dành sự quan tâm, chăm sóc đặc biệt đến thế hệ trẻ. Vì vậy, ở nhiều nơi, đồng bào còn gọi “Xíp xí” là Tết trẻ con. Vào ngày này, trẻ em được ông bà, cha mẹ may cho những bộ quần áo rực rỡ sắc màu để mặc đi chơi Tết.

nguoi-thai.jpg
Theo quan niệm của người Thái trắng,
Tết “Xíp xí” là ngày con cháu hướng về tổ tiên

Nguồn gốc bắt đầu từ dân tộc Thái Trắng. Quá trình di cư, giao thoa văn hóa đã làm cho Xíp Xí trở nên phổ biến. Ngày nay nhiều dân tộc cùng ăn Tết Xíp Xí. Tuy nhiên, giá trị lịch sử và văn hóa của loại hình sinh hoạt mang tính bản địa cao. Thường vào khoảng thời gian kết thúc vụ thu hoạch, công việc cấy cày cho vụ mùa mới vừa xong, người nông dân thực hiện "quai khẩu púng" (thả trâu vào rừng). Thời gian này khá rảnh rang.

xip-xi.jpg
Nếp nhuộm 5 màu xanh, đỏ, tím, vàng, trắng để đồ xôi làm mâm cúng

“Xíp xí” tiếng Thái nghĩa là 14. Tết “Xíp xí” của người Thái trắng ở Sơn La được tổ chức trong 1 ngày duy nhất, thậm chí là một bữa duy nhất vào trưa ngày 14/7 âm lịch hàng năm.

xip-xi.jpg
Con cháu nội, ngoại đã ở riêng đều có lễ
đến Tết ông bà, bố mẹ và cầu chúc sức khỏe

Theo lời một cụ già sống tại huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La, “Vì Tết Xíp Xí còn được gọi là tết trẻ con, nên trong ngày 14/7 (âm lịch), nếu trẻ con vẫn đi trăn trâu thì phải gói xôi, gói thịt, gói bánh ít cho chúng mang đi để ăn, quần áo mới thì có thể tự may lấy hoặc đi mua về mặc cũng được. Nhưng thường vào ngày Xíp Xí, ăn trưa xong thanh niên, trẻ em rủ nhau đi chơi Tết, vui lắm”.

Phần lễ (mo)

Đầu tiên là nhớ đến đất trời cho mưa thuận gió hòa, nhớ đến ông bà tổ tiên phù hộ độ trì. Cúng "Nà Hoóng" (cúng trong nhà) và "cúng tế ná" (cúng ruộng). Ðồ vật cúng gồm: thịt, rượu, "khẩu cắm" (cơm nếp nhuộm màu), bánh chưng gù. Tết Xíp Xí thường không thể thiếu "nhớ tu pết" (thịt vịt), vịt gắn bó với đồng ruộng, sông suối, đời sống sản xuất của con người. Xíp Xí cúng thịt vịt là muốn con vịt ăn hết sâu bọ hại lúa, con vịt mang điều không may mắn, điềm xấu trôi theo dòng nước.

xip-xi.jpg
Trong một tuần hương, chủ nhà phải rót rượu 3 lần
để mời tổ tiên và người về sau hưởng lộc

Giống như nhiều ngày Tết khác, Tết “Xíp xí” có 2 phần, đó là phần “mo” và phần hội. Phần “mo” – phần nghi thức truyền thống thờ cúng tổ tiên, nhớ công ơn người khai phá tạo mường, lập bản. Đồ vật cúng tế trong nghi lễ phần “mo” được tổ chức theo từng gia đình, có nơi theo dòng họ và tùy từng hoàn cảnh gia đình mà tổ chức to, nhỏ khác nhau. Lễ vật cúng gồm có nhiều thứ như: rượu, thịt, “khẩu cắm” – tức cơm nếp nhuộm màu… Song có 2 thứ không thể thiếu là thịt vịt và bánh ít – loại bánh được làm từ bột gạo nếp, gói lá chuối theo cặp và đồ xôi cho chín. Người ta giải thích rằng, con vịt gắn bó với đồng ruộng, sông suối, đời sống sản xuất của con người. “Xíp xí” cúng thịt vịt là muốn con vịt ăn hết sâu bọ hại lúa; con vịt mang điều không may mắn, điềm xấu trôi theo dòng sông nước. Còn bánh ít gói theo cặp tượng trưng cho đôi lứa hạnh phúc…

xip-xi.jpg
Mâm dọn xong, con cháu quỳ lạy tạ ơn bố mẹ, chúc bố mẹ sức khỏe

Phần hội

Sau khi cúng, các thành viên trong gia đình sẽ cùng ngồi quây quần bên mâm cỗ. Con cháu chúc người già sống lâu trăm tuổi; người lớn cầu mong lớp trẻ yên vui, khỏe mạnh. Với người Thái trắng, “Xíp xí” cũng là dịp đồng bào thể hiện lòng mến khách của mình. Khách thân quen được mời từ trước đó mấy ngày. Khách lạ cũng như khách quen đến nhà đều được đón tiếp nồng hậu, chu đáo, được thưởng thức những món ăn đặc trưng chỉ có trong ngày Tết “Xíp xí”. Dịp này, gia đình nào càng mời được nhiều bà con, khách khứa đến dự càng may mắn. Vui vẻ là vậy song bà con không quên nhắc nhau ăn uống phải chừng mực để Tết “Xíp xí” đảm bảo linh thiêng, an toàn và lành mạnh.

xip-xi.jpg
Gia đình phải làm nhà tạm bên ngoài để cúng bố mẹ vợ
và vợ là người thắp hương khấn vái

Ăn uống trong gia đình, người ta trò chuyện vui vẻ, hỏi thăm tế nhị, chúc tụng cởi mở. Với tấm lòng hiếu khách chân thành và luôn rộng mở. Vui chơi ca hát "khắp chúc muôn" (hát chúc mừng), "khắp khoắm son cún" (hát dạy làm người), "khắp long te" (hát bè trên sông), "khắp báo sao" (hát trao duyên), hát lúc ăn uống, lúc thăm nhau. Chủ nhà với cây đàn "tính tẩu" (đàn bầu người Thái) có thể giãi bày tình cảm, ngôn từ mộc mạc, âm thanh réo rắt, làm cho bữa tiệc không còn là say rượu mà say tình, say nghĩa.

xip-xi.jpg
Mâm cơm ngày lễ

Tết “Xíp xí” không chỉ có ăn uống, vui chơi mà gắn với hoạt động ấy là “khắp chúc muôn”, nghĩa là hát chúc mừng; “khắp sòn côn” – hát dạy làm người và “khắp báo sao” – tức hát giao duyên lúc ăn uống và lúc thăm nhau. 

nguoi-thai.jpg
Người Thái vấn khăn piêu

Trong buổi chiều của ngày này (ngày Tết “Xíp xí”), chính quyền nhiều địa phương còn tổ chức hội vui chung – chính là các hoạt động vui chơi văn hóa, văn nghệ được tổ chức tập trung. Đông đảo người dân, đặc biệt là các chàng trai, cô gái đang ở tuổi cặp kê cùng tham gia vui chơi các trò chơi dân gian như ném còn, đẩy gậy, tok mák lẹ và múa, hát các bài dân ca mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Đây cũng là cơ hội để các cặp trai, gái đến tuổi xây dựng gia đình giao lưu, tìm hiểu và thành đôi, dựng vợ, gả chồng.

nguoi-thai.jpg
Điệu múa của người Thái

Nếu đã từng được tham gia, chứng kiến không khí Tết “Xíp xí” cùng đồng bào của người Thái trắng ở Sơn La, dù chỉ một lần, nhưng chắc rằng ấn tượng về ngày tết độc đáo này sẽ nhớ mãi khó quên.

Xuân Lang
Tổng hợp từ internet


Tour Liên Quan

ĐĂNG KÍ NHẬN EMAIL
Đăng ký nhận thông tin khuyến mãi và những chuyến du lịch miễn phí từ PYS Travel (* bắt buộc)
infographic du lich
la ban
Ý KIẾN KHÁCH HÀNG